هبه چیست و هبه نامه چه قوانینی دارد؟

هبه
فهرست مطالب

هبه چیست؟

طبق قانون 795 قانون مدنی، هبه عقدی می‌باشد که بر طبق آن یک نفر مال خود را به‌صورت رایگان و با رضایت، به دیگری تملیک می‌کند. در لغت نیز معنای این کلمه به بخشش و هدیه آمده است.

اصطلاحات هبه که باید بدانید

  • در عقد هبه، به شخصی که مال خود را می‌دهد (تملیک کننده)، واهب می‌گویند.
  • به شخصی که مال را می‌گیرد، متهب می‌گویند.
  • به مالی که داده می‌شود، عین موهوبه گفته می‌شود.

جایگاه کلمه مال در قانون مدنی 795 به هبه‌ دین و منفعت می‌باشد.

عقد هبه چیست؟

عقد هبه در صورتی می‌تواند صورت گیرد که واهب در تصرف مال خود، اهلیت داشته باشد. به عبارتی نباید ورشکسته باشد.

متهب زمانی می‌تواند موهوبه را دریافت نماید که قبض مال داشته باشد. از ارکان‌های اصلی عقد هبه، دریافت قبض توسط متهب می‌باشد.

هنگامی‌که متهب، عقد هبه را قبول کرد و قبض مال را دریافت نمود باید موهوبه را تحویل بگیرد.

هر چه زودتر قبض دریافت شود، بهتر است. چراکه اگر قبل از قبض، واهب یا متهب فوت نماید، هبه باطل می‌شود. زیرا مدرکی بر انتقال مالکیت وجود ندارد.

رضایت واهب در قبض موهوبه نمایان است‌. فوت یا حجر واهب قبل از قبض، مانع هبه می‌باشد. درصورتی‌که حجر متهب هیچ مانعی ندارد و ولی متهب می‌تواند قبض را دریافت نماید.

درصورتی‌که واهب مجنون، سفیه یا صغیر باشد، قبض توسط ولی انجام می‌شود‌. (ماده 799 قانون مدنی) گاهی قبل از عقد هبه، عین موهوبه در دست متهب می‌باشد که با رضایت کامل طرفین اتفاق افتاده است. در این‌گونه موارد نیاز به گرفتن قبض مجدد نمی‌باشد.

بیشتر بخوانید: هزینه وکیل کلاهبرداری چقدر است؟

هبه نامه رسمی و غیررسمی

ماده ۴۷ قانون ثبت‌اسناد و املاک: 

عقد هبه در صورتی مورد تأیید است که در دفترخانه اسناد رسمی ثبت گردد. در غیر این صورت رسمی و موردقبول نمی‌باشد.

ماده 10 قانون مدنی:

این قانون، آزادی قراردادها را تأیید می‌کند. درواقع هر فرد دارای اهلیت می‌تواند با سند رسمی یا عادی، اموال خود را به دیگری انتقال دهد. رسمی بودن سند، ملاک می‌باشد. هبه رسمی، سند رسمی دارد و طبق قانون، کاملاً قابل‌اعتماد است و جای تردید و انکاری در آن وجود ندارد.

اما هبه نامه می‌تواند رسمی و غیررسمی یا عادی باشد. درصورتی‌که سند عادی یا غیررسمی باشد باید وقوع عقد اثبات شود. اگر فردی مدعی شود که عقد غیررسمی اعتبار ندارد، وظیفه دادگاه است که سند و اصالت آن را موردبررسی قرار دهد.

همان‌طور که می‌دانید همیشه رسمی بودن اسناد خیلی بهتر از غیررسمی و عادی بودن آن می‌باشد‌؛ بنابراین توجه داشته باشید که ثبت هبه نامه فقط در دفترخانه اسناد رسمی، مورد تأیید است. حتی اگر هبه نامه در بنگاه معاملاتی ثبت شود یا به‌صورت عادی باشد، تنها در صورتی تأیید می‌شود که طرفین آن را تأیید کنند و طبق قانون تنظیم شده باشد؛ اما خب همیشه احتیاط شرط عقل است. ممکن است در دعوای حقوقی، اعتبار هبه نامه غیررسمی دچار تردید شود‌ که در این صورت اثبات آن سخت می‌باشد درحالی‌که هبه نامه رسمی قابلیت اجرا دارد.

هبه نامه چیست

اعتبار هبه نامه چقدر است؟

هبه نامه درهرصورت اعتبار دارد. (رسمی، عادی، شفاهی) اما به شرطی که قانون در آن رعایت شود. یعنی:

گاهی هبه نامه‌های رسمی نیز دچار تردید می‌شوند. درصورتی‌که ثابت شود تقلبی و صوری می‌باشد.

برای مثال اگر فردی مال خود را به یکی از پسران خود هبه کرده باشد، بعد از فوت فرد، مال فقط متعلق آن شخص می‌باشد و سایر فرزندان او حق دخالت ندارند. در صورتی می‌توانند دخالت نمایند که ثابت کنند سند رسمی، تقلبی می‌باشد! آنها می‌توانند به دادگاه دادخواست بدهند، در صورت غیررسمی و تقلبی بودن، توسط کارشناسان بررسی می‌شود.

اگر هم هبه نامه شفاهی باشد، داشتن شاهد ضروری می‌باشد.

از مزایای داشتن سند رسمی در هبه چیست؟

اگر شخصی زمینی را به متهب، هبه کند و زمین سند نداشته باشد، متهب می‌تواند با داشتن هبه نامه رسمی، سند زمین را به نام خود تنظیم کند‌. اگر سند، رسمی باشد نیاز به حضور واهب نیست؛ اما اگر غیررسمی باشد واهب حتماً باید حضور داشته باشد.

هبه معوض، هبه غیر معوض

عقد هبه به دو قسمت معوض و غیر معوض تقسیم می‌شود.

هبه معوض به‌گونه‌ای است که واهب در قبال موهوبه، چیزی از متهب بخواهد یا انجام عملی را بخواهد. لزوماً نباید آن چیز مالکیت داشته باشد. نکته‌ دیگر آن‌که در هبه معوض، عوض در نظر گرفته شده در مقابل موهوبه نیست؛ بنابراین ارزش آنها لزوماً یکسان نمی‌باشد. برای مثال:

فردی به فرد دیگری می‌گوید من مغازه خود را به تو هدیه می‌دهم به شرط اینکه مالیات و عوارض آن را پرداخت کنی.

هبه معوض همان هبه مشروط می‌باشد که مال (در عوض) یا (به شرط) هبه می‌شود.

در این صورت هبه معوض صحیح اجرا شده است.

هبه غیر معوض، اصل می‌باشد. به‌گونه‌ای که واهب ملک‌ خود را بدون دریافت چیزی و بدون شرط به متهب هدیه می‌کند‌.

هبه مهریه

هبه شامل دین و منفعت است؛ بنابراین زن می‌تواند مهریه را به شوهر هبه کند. (مهریه نوعی از دین است.)

 (ماده ۸۰۶ قانون مدنی و ماده‌ی ۲۸۹ قانون مدنی): راه دیگر این است که زن ذمه‌ مرد را از مهریه بری کند‌.

درصورتی‌که سند هبه رسمی باشد، رجوع از هبه صورت می‌گیرد؛ اما اگر بخشش طلب اتفاق بیافتد، رجوع ممکن نیست.

اگر زن اقرار به دریافت مهریه کند، معتبر است؛ اما اگر ثابت شود که اقرار بی‌اساس و بدون مدرک بوده، اعتباری ندارد.

ابراء نیز غیرقابل رجوع است.

در رابطه با شرایط گرفتن مهریه بعد از طلاق بیشتر بخوانید.

قوانین و احکام هبه

هبه خود مسئله‌ای بزرگ می‌باشد که فهمیدن تمامی احکام آن زمانبر و طولانی می‌باشد؛ اما در ادامه به برخی از احکام هبه اشاره می‌کنیم:

نتیجه گیری

با خواندن مقاله بالا با هبه، شرایط، انواع آن آشنایی پیدا کردید. شایسته است که این کار پسندیده را با داشتن وکیل و در دفترخانه اسناد رسمی انجام دهید و زندگی خوشی را برای خود و اطرافیان رقم بزنید.

5/5 - (1 امتیاز)
5/5 - (1 امتیاز)
در facebook به اشتراک بگذارید
فیس بوک
در twitter به اشتراک بگذارید
توییتر
در linkedin به اشتراک بگذارید
لینکدین
در whatsapp به اشتراک بگذارید
واتس آپ

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلد های ضروری مشخص شده اند *

ارسال نظر